VERHALEN

Bronsgieter maakt vijzel

Deze bronzen vijzel wordt in de 17e eeuw gebruikt in de keuken.

Reisbestek in leren foedraal anno 1776

Mooi antiek reisbestek in collectie Museum De 5000 Morgen Reisbestek in leren foedraal uit 1776 Voor mij ligt wederom een prachtig, uniek stukje antiek uit de collectie van ons museum. Zo uniek dat ik in “Het geheugen van Nederland”, maar twee enigszins vergelijkbare exemplaren vind. Eén in het Bijbels museum in Uden en één in het Rijksmuseum. De eerste lijkt sprekend op ons exemplaar en stamt zelfs al uit 1739. De foedraal is vrijwel zeker van dezelfde maker. Ik trek die conclusie op basis van de vorm en versiering. Het woord “ANNO” is op dezelfde (foute) manier in het leer geprest en bevindt zich op dezelfde plek op de leren foedraal. De handvatten van het Udense bestek zijn, net als bij ons exemplaar, gemaakt van palmhout (= buxushout). Het Udense exemplaar is echter voorzien van een groot aantal Bijbelse voorstellingen en-teksten! Bizar hoeveel overeenkomst er is met het Hoogeveense reisbestek. Het exemplaar in het RIJKSmuseum is van zilver in plaats van staal en heeft een foedraal van roggenhuid. Dat wijkt dus nogal af van ons reisbestek. Het Hoogeveense bestek is minder kostbaar, omdat het mes en de vork gewoon van staal zijn en niet van zilver. Toch is ons exemplaar nét zo bijzonder. Lees de beschrijving maar eens. De 21,5 cm lange leren foedraal is versierd met gestileerde bloemmotieven en sterren (asterisken). Van boven is de foedraal vier cm breed en verjongt zich naar onderen in een punt. Het foedraal heeft twee aparte compartimenten; de achterste voor het mes en de kortere voorste voor de vork. Langs de bovenrand zijn een jaartal en een woord in het leer geprest. "ANNO 1776”. Zowel het mes (23,5 cm) als de vork (20,5 cm) bestaan beide uit buxushouten handvatten met een stalen lemmet. De voorstelling op de Hoogeveense heften is ogenschijnlijk van erotische aard. Bij betere bestudering blijkt dat niet zo te zijn: Het stelt een paar voor dat met de voorhoofden en knieën tegenover elkaar zit en elkaar omarmt, daarbij hun handen bij de partner in de rug /taille houdend. Er zijn geen uiterlijke kenmerken dat het om een man én een vrouw gaat. De figuren zien er tamelijk androgyne uit. De voorstelling lijkt, vanwege de haardracht van de beide figuren, Indonesische. Het lijkt alsof de twee figuren tegenover elkaar zitten op een ton of drum. Op het lemmet van het mes is een makersteken of meesterteken aangebracht van in de vorm van een vuurhaal of vleeshaak. Verder zien we een halve maan. Hét teken van het messenmakersgilde uit Schagen. Welke messenmaker er achter het teken van de vuurhaal of vleeshaak zit is mij niet bekend. Nieuwe mode Het eten met mes en vork is begin 1700 een relatief nieuwe verworvenheid in de ontwikkeling van onze beschaving. Tot die tijd werden er messen gebruikt om de grote stukken vlees, kaas of brood te verdelen en lepels voor de vloeibare maaltijden die je niet met de hand kon eten. Pas van ong. 1700 werd het chic om in hapklare stukken gesneden maaltijden met behulp van een vork naar de mond te brengen. De vork was geen gemeengoed en niet overal was toen bestek beschikbaar. Wie zichzelf respecteerde nam zijn eigen mes en vork mee. Met dit bijzonder luisterrijk versierde reisbestek zal de eigenaar zeker indruk hebben gemaakt. Aan wie dit bestek in de jonge veenkolonie Hoogeveen heeft toebehoord, is onbekend en zal wel altijd een raadsel blijven.

Taferelen van vissen

Hij is geregeld in de dierentuin te vinden en maakt er aquarellen van vissen en kreeften.

Musea op de kaart

musea-kaart